Rola składników odżywczych - witaminy

 

Witam , dzisiaj opiszę funkcje witamin.

 

Witaminy są to grupy organicznych związków chemicznych o różnorodnej budowie , które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu . Są pochodzenia naturalnego lub są otrzymywane syntetycznie . Organizm człowieka nie syntetyzuje witamin lub nie syntetyzuje ich wystarczająco . Oznacza to , że witaminy muszą być dostarczane wraz z pokarmem . 

Brak określonej witaminy w organizmie to awitaminoza a nadmiar witamin to hiperwitaminoza. 

Witaminy ze względu na rozpuszczalność dzielą się na witaminy rozpuszczalne w tłuszczach 

( A , D , E , K ) i rozpuszczalne w wodzie . 

Rola witamin w organizmie człowieka :

WITAMINA  A ( RETINOL )

- uczestniczy w procesie widzenia ,

- wpływa na właściwy wzrost , rozwój kości ,

- zapobiega tworzeniu się krzywego zgryzu ,

- odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie nabłonka skóry , rogówki , przewodu pokarmowego i oddechowego ,

- jest ważnym przeciwutleniaczem 

Skutki niedoboru :

- ślepota zmierzchowa ( potocznie kurza ślepota ) ,

- nadmierna suchość rogówki ,

- rogowacenie i łuszczenie się naskórka 

Źródła w pożywieniu :

- pełne mleko , ser , żółtka jaj , tran , wątroba , warzywa i owoce bogate w karoten 

 ( marchew , pomidor , dynia , papryka , brokuł ) 

WITAMINA D ( CHOLEKALCYFEROL )

- związek wyjściowy w syntezie kalcytriolu - hormonu wzmagającego wchłanianie jonów 

wapnia , fosforu i potasu w jelicie ,

- wpływa na prawidłowy wzrost i mineralizację kości , zębów

Skutki niedoboru :

- krzywica ( u dzieci ) , osteoporoza ( u dorosłych ) ,

- wypadanie zębów ,

- osłabienie mięśni ,

- powiększenie stawów kolanowych , 

Źródła w pożywieniu :

- pełne mleko , żółtka jaj , masło , tłuszcze zwierzęce , wątroba 

WITAMINA E ( TOKOFEROL )

- umożliwia syntezę niektórych lipidów , 

- jest przeciwutleniaczem ( dla nienasyconych kwasów tłuszczowych i witaminy A ),

- wpływa na metabolizm mięśni ,

- wpływa na krzepnięcie krwi oraz zapobiega chorobom układu krążenia 

Skutki niedoboru :

- zaburzenia płodności ,

- osłabiona praca mięśni ,

- zwiększenie katabolizmu nienasyconych kwasów tłuszczowych ( powoduje to zaburzenia funkcjonowania błon komórkowych , zaburzenia wzrostu , przebarwienia skórne , zmęczenie ,

ogólne osłabienie , plamy starcze )

Źródła w pożywieniu :

- oleje roślinne , wątroba , ryby , kiełki przenicy ,pieczywo razowe , orzechy , migdały , sałata

WITAMINA K ( FILOCHINON )

- wspomaga prawidłowe krzepnięcie krwi ,

- uczestniczy w metabolizmie układu kostnego 

Skutki niedoboru :

- zaburzona praca jelit ,

- zaburzenie krzepnięcia krwi ( długotrwałe gojeni się ran )

Źródła w pożywieniu :

- wątroba , warzywa liściaste , truskawki , rośliny strączkowe , pomidory )

WITAMINA B1 ( TIAMINA , ANEURYNA )

- wpływa na prawidłowe funkcjonowanie tkanki nerwowej , przewodu pokarmowego , układu krążenia ,

- wpływa na poprawę koncentracji

Skutki niedoboru :

- prowadzi do choroby beri - beri ( zaburzenia układu nerwowego i pokarmowego , m.in. 

drżenie i osłabienie mięśni , niewydolność serca , brak łaknienia , dystrofie mięśniowe )

Źródła w pożywieniu :

- wątroba , jarzyny , orzechy włoskie , pełne ziarna zbóż , fasola

WITAMINA B2 ( RYBOFLAWINA )

- stymuluje wzrost i ogólną odporność organizmu ,

- wpływa na metabolizm węglowodanów , aminokwasów , tłuszczy ,

- wspiera regenerację skóry ,

- bierze udział w syntezie hemoglobiny 

Skutki niedoboru :

- zapalenie skóry , błon śluzowych ,

- łysienie ,

- obniżenie sprawności umysłowej ,

- zapalenie spojówek ,rogówki ,

- nadmierna wrażliwość na światło

Źródła w pożywieniu :

- nabiał , jaja , ryby , zielone warzywa

WITAMINA B3 ( WITAMINA PP , NIACYNA , NIKOTYNAMID )

- utrzymuje we właściwym stanie nabłonek skóry i przewodu pokarmowego ,

- obniża poziom cholesterolu we krwi ,

- pomaga spalać tłuszcz , węglowodany i białka 

Skutki niedoboru :

- stany zapalne skóry , 

- biegunki ,

- osłabienie mięśni ,

- depresja ,

- zaburzenia psychiczne 

Źródła w pożywieniu :

- mleko , ser , jaja , ryby , wątroba , ziarna zbóż , warzywa liściaste

WITAMINA B5 ( KWAS PANTOTENOWY )

- jest składnikiem koenzymu A , biorącego udział w metabolizmie tłuszczy , węglowodanów 

i białek oraz w przenoszeniu energii ,

- łagodzi stany zapalne ,

- poprawia wzrost i pigmentację włosów ,

- zapobiega starzeniu się i powstawaniu zmarszczek 

Skutki niedoboru :

- zaburzenia czucia ,

- przedwczesne siwienie ,

- sztywność stawów ,

- zaburzenia snu ,

- zmęczenie

Źródła w pożywieniu :

- żółtka jaj , ziarna zbóż , brokuł , pomidory , rośliny strączkowe , mleczko pszczele

WITAMINA B6  ( PIROKSYDYNA )

- stymuluje zaopatrywanie komórek nerwowych w glukozę ,

- jest niezbędna do syntezy porfiryn ( np . cytochromów hemu ) przeciwciał i erytrocytów 

Skutki niedoboru :

- stany zapalne skóry ,

- zmiany w układzie nerwowym ,

- drgawki ,

- objawy padaczkowe u dzieci ,

- objawy anemii ,

- ogólne zmęczenie

Źródła w pożywieniu :

- jaja , drób , banany , zielone warzywa liściaste , rośliny strączkowe

WITAMINA B7 ( WITAMINA H , BIOTYNA )

- jest niezbędnym koenzymem w procesie krwiotworzenia w szpiku kostnym ,

- wpływa na rozwój układu nerwowego rozwijającego się płodu ,

- jest niezbędna do produkcji endorfin 

Skutki niedoboru :

- anemia ,

- zapalenie języka ,

- zapalenie przewodu pokarmowego ,

- wady wrodzone płodu , poronienia ,

- zwiększone ryzyko chorób układu sercowo - naczyniowego

Źródła w pożywieniu :

- mleko , marchew , dynia , morele , żółtka jaj , zielone warzywa

WITAMINA B12 ( KOBALAMINA , CYJANOKOBALAMINA )

- bierze udział w procesie krwiotworzenia w szpiku kostnym ,

- bierze udział w utlenianiu kwasów organicznych w komórce

Skutki niedoboru :

- anemia złośliwa ,

- uszkodzenie układu nerwowego 

Źródła w pożywieniu :

- mleko , ryby , ostrygi , wątroba

WITAMINA C ( KWAS ASKORBINOWY )

- jest przeciwutleniaczem , 

- utrzymuje prawidłowy stan tkanki łącznej ,

- wzmacnia dziąsła i zęby ,

- jest niezbędna w procesie syntezy kolagenu ,

- wzmacnia odporność organizmu na infekcje 

Skutki niedoboru:

- szkorbut ( krwawienie , owrzodzenie dziąseł , wypadanie zębów ) ,

- kruchość i pękanie naczyń krwionośnych ,

- powolne gojenie się ran ,

- osłabienie odporności

Źródła w pożywieniu :

- zielone warzywa , pomidory , papryka, owoce cytrusowe , wątroba , czarna porzeczka ,

truskawki , kiwi .

 Mam nadzieję , że te krótkie informacje będą przydatne 😊