Znaczenie wybranych składników diety w zespole nadpobudliwości z deficytem uwagi część II

 

Węglowodany i dodatki do żywności w terapii ADHD

Większość dostępnych badań wskazuje na konieczność stosowania w grupie osób z zdiagnozowanym ADHD diety o wyrównanym indeksie i ładunku glikemicznym . Przy czym jako substytut cukru nie zaleca się stosować produktów zawierających w swym składzie aspartam , który składa się z fenyloalaniny i kwasu asparaginowego .Fenyloalanina odgrywa rolę w regulacji neurotransmiterów , a kwas asparaginowy pobudza neuroprzekaźniki centralnego układu nerwowego. 

Część badań potwierdziła , że w przypadku osób z ADHD aspartam , może powodować problemy behawioralne i neurologiczne . Objawy neurologiczne np. ból głowy , bezsenność mogą być związane ze zmianą stężeń katecholamin w mózgu , do których należą neuroprzekaźniki , jak noradrenalina , adrenalina oraz dopamina .

Badania dowodzą , że występuje zależność między spożywaniem sztucznych barwników czy konserwantów , a symptomami ADHD czy nadpobudliwością . Wprowadzenie do diety dziecka napoi , które zawierają sztuczne barwniki i dodatki prowadzi do wzrostu nadpobudliwości . Substancje zabronione : E104 ( żółcień chinolinowa ) , E107 ( żółcień 2G ) , E110 ( żółcień pomarańczowa FCF / żółcień pomarańczowa S ) , E122 ( azorubina / karmoizyna ) , E123 ( amarant ) , E124 ( czerwień koszelinowa) , E128 ( czerwień 2G ) , E133 ( indygokarmin/indygotyna ) , E142(zieleń S ) , E150( karmel ) , E151( czerń PN/czerń brylantowa BN ) , E154(brąz FK ) , E155( brąz HT ) , E180( czerwień litolowa BK ) , E210( kwas benzoesowy ), E211( benzoesan sodu) , E220( dwutlenek siarki /bezwodnik kwasu siarkowego) , E221( siarczyn sodu ), E222( wodorosiarczyn sodu), E223(pirosiarczyn sodu) , E224(pirosiarczyn potasu ) , E226(siarczyn wapnia ) , E227(wodorosiarczyn wapnia ) , E228(wodorosiarczyn potasu) , wanilina .                                                                                  W diecie dzieci z ADHD należy zwrócić uwagę na eliminację lub ograniczenie niektórych rodzajów żywności , jak np. mleko , przenica , soja ,czekolada . Niektóre formy uczuleń na pewne produkty mogą korelować z nasileniem symptomów ADHD u dzieci .

Kwasy tłuszczowe w diecie osoby chorej na ADHD

Syntezę i metabolizm wielonienasyconych kwasów tłuszczowych ( WNKT) w organizmie dziecka warunkują czynniki genetyczne , środowiskowe w tym dietetyczne .Jeśli rodzice dziecka ze zdiagnozowanym ADHD mieli rozpoznaną nadpobudliwość , to istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzenia u dziecka ( czynnik genetyczny) . Istotne mogą mieć także czynniki środowiskowe , jak np. niepełnowartościowa dieta z niską podażą witamin i składników mineralnych oraz zwiększoną podażą składników niepożądanych , jak np.nasycone kwasy tłuszczowe czy izomery trans kwasów nienasyconych . 

Kwasy tłuszczowe z rodziny omega-6 są równomiernie rozłożone w organizmie , natomiast omega-3 występują  w  wyższych stężeniach w tkankach aktywnych metabolicznie : mięśniu sercowym , mózgu , siatkówce oka . WNKT odgrywają istotną rolę w rozwoju aksonów i dendrytów oraz generowaniu i przekształcaniu połączeń synaptycznych . Wykazano ,że codzienna dieta nie zawiera odpowiedniej ilości kwasów z rodziny omega-3, do których zaliczany jest EPA . Może to warunkować kliniczny obraz ADHD , gdyż niedobór kwasów omega-3negatywnie wpływa na zachowania motoryczne, procesy sensoryczne i motywacyjne oraz zdolności uczenia się . W osoczu krwi dzieci z ADHD , występuje obniżone stężenie kwasów z rodziny omega -3 oraz niższe stężenie AA, DHA i EPA . U dzieci z ADHD z niedoborem WNKT występują dodatkowo typowe objawy niedoboru : nadmierne pragnienie , wielomocz, sucha skóra , matowe włosy , łupież , słabe i łamliwe paznokcie , astma , wypryski alergiczne . 

 Brak równowagi w poziomie WNKT może prowadzić do wystąpienia również dysleksji , dyspraksji oraz autyzmu . Właściwa podaż WNKT z dietą poprawia funkcje poznawcze , zmniejsza natężenie symptomów demencji , choroby Alzheimera czy depresji . 

Mikro i makroelementy w terapii ADHD

Cynk- zaangażowany jest w produkcję prostaglandyn i neurotransmiterów . Wraz z witaminą B6 i B3 odgrywa istotną rolę w konwersji tryptofanu do serotoniny i melatoniny , stanowiącej ważny czynnik w patofizjologii ADHD , Cynk wiąże i reguluje przenośniki dopaminy , które są miejscem do działania psychostymulatorów używanych do leczenia ADHD . Jednak nie ma dowodów na to ,że niedobór cynku skutkuje modyfikacją przenośnika melatoniny lub dopaminy u dzieci z ADHD . Cynk niezbędny jest również do prawidłowego przebiegu przemian WNKT. Osoby cierpiące na ADHD mają niskie stężenie cynku w surowicy , czerwonych krwinkach oraz we włosach , moczu i paznokciach . Skuteczność suplementacji cynkiem nie jest jednoznacznie określona . Suplementacja cynkiem powinna być poprzedzona oznaczeniem jego stężenia w surowicy krwi pacjenta.

Żelazo- odgrywa istotną rolę w funkcjonowaniu centralnego systemu nerwowego . Niedobór żelaza wiązany jest z ubogim rozwojem poznawczym oraz może wpływać na zachowanie , co wynika z pełnienia funkcji kafaktora dla hydrolazy tyrozyny , która jest zaangażowana w syntezę tyrozyny . Wśród zaburzeń neurologicznych związanych z niedoborem żelaza wyróżnia się : wstrzymywanie oddechu , drgawki gorączkowe . Niskie stężenia żelaza w organizmie osób z ADHD ( bez anemii) koreluje z bardziej nasilonymi symptomami ADHD , mierzonymi w skali ocen rodziców . W suplementacji żelazem dawka powinna być uzależniona od wieku i stanu pacjenta. 

Wśród dzieci z ADHD powszechne są zaburzenia snu . Może mieć to związek z niskim stężeniem żelaza , a tym samym niskim poziomem ferrytyny w surowicy krwi . 

Magnez-odgrywa ważną rolę w ,, rozluźnianiu ,, mięśni , syntezie białek i produkcji energii . Wykazano , że magnez aktywuje hydrolazę tyrozyny , która warunkuje szybkość syntezy dopaminy. Składnik ten wiąże serotoninę i dopaminę z ich receptorami .Suplementacja magnezem indukuje szybsze odzyskanie równowagi po depresji , poprawia objawy zespołu przedmiesiączkowego u kobiet oraz może zmniejszyć nadpobudliwość u dzieci z ADHD . Badania prowadzone z udziałem dzieci w wieku 5-12 z symptomami nieuwagi i problemami w zachowaniu wskazują , że suplementacja 80 mg magnezu i cynku oraz kwasów EPA, DHA i alfa -linolowego przez okres 12 tygodni prowadzi do złagodzenia symptomów takich , jak nieuwaga , nadpobudliwość oraz impulsywność . Badania prowadzone z udziałem dzieci z ADHD wykazały zmniejszenie nadpobudliwości i agresywności oraz zwiększenie zdolności skupienia uwagi u dzieci , które suplementowały magnez wraz z witaminą B6 . Podobne efekty obserwuje się u osób z ADHD po włączeniu do diety większych ilości pokarmów będących dobrym  źródłem magnezu.

Istnieje potrzeba opracowania uniwersalnego testu diagnostycznego pozwalającego na stwierdzenie choroby , co w znacznym stopniu ułatwi badania nad udziałem czynników żywieniowych w patogenezie i rozwoju ADHD. Dietoterapia ADHD powinna w pierwszej kolejności obejmować dietę eliminacyjną , określającą produkty wskazane i przeciwskazane . Następnym krokiem powinno być przygotowanie diety uwzględniającej zapotrzebowanie pacjenta na poszczególne składniki pokarmowe , w tym zwłaszcza na WNKT, cynk ,żelazo, magnez , a także witaminy D, B3, B6. Warto rozważyć suplementację tych składników .Dieta ta powinna być objęta restrykcjami co do ilości spożywania węglowodanów prostych oraz barwników , aromatów jak i substancji konserwujących .