Żywienie w nieswoistych chorobach zapalnych jelit

 

 Nieswoiste choroby zapalne jelit ( NCHZJ )  są przewlekłymi schorzeniami charakteryzującymi się zmianami zapalnymi i owrzodzeniami ściany przewodu pokarmowego. Objawy różnią się nasileniem u każdego pacjenta i zmieniają się w trakcie przebiegu choroby . Podczas zaostrzenia u chorego mogą wystąpić częste , wodniste i czasem krwawe biegunki , bóle brzucha , utrata masy ciała i gorączka. Pomiędzy zaostrzeniami objawy często ustępują.

Przyczyna NCHZJ nie jest w pełni poznana . Uważa się , że choroby te mają podłoże wieloczynnikowe , a ich rozwój jest wynikiem wzajemnych interakcji pomiędzy czynnikami genetycznymi , autoimmunologicznymi oraz środowiskowymi . Do grupy chorób zapalnych jelit należą : choroba Leśniowskiego -Crohna , wrzodziejące zapalenie jelita grubego , nieokreślone zapalenie okrężnicy .

Objawy kliniczne nieswoistych chorób zapalnych jelit.                                                            Typowe objawy dla NChZJ to :                                                                                               - zmiana konsystencji stolca ( luźne wypróżnienia z obecnością śluzu lub krwi ),                    - bóle brzucha ,                                                                                                                    - brak apetytu ,                                                                                                                    - utrata masy ciała ,                                                                                                             - zmiany okołoodbytowe ,                                                                                                     - wiele innych objawów .

Objawy kliniczne choroby Leśniowskiego- Crohna.                                                                  Najczęstsze objawy to :                                                                                                        - ból brzucha ,                                                                                                                     - biegunka ,                                                                                                                        - utrata masy ciała .                                                                                                            Dodatkowo mogą wystąpić również :                                                                                     - utrata apetytu ,                                                                                                               - nudności i wymioty ,                                                                                                         - gorączka ,                                                                                                                        - nocne poty ,                                                                                                                      - niedożywienie ,                                                                                                                 - zmęczenie ,                                                                                                                      - bóle odbytu ,                                                                                                                     - rzadziej krwawienie z przewodu pokarmowego .

 Objawy choroby Leśniowskiego -Crohna zależą od lokalizacji , zakresu zmian i nasilenia stanu zapalnego . Przebiega z okresami bezobjawowymi i okresami aktywności . W początkowej fazie w obrazie endoskopowym obserwuje się małe , rozproszone , płytkie , kraterowate owrzodzenia ( nadżerki ) na błonie śluzowej jelita , nazywane są aftowymi owrzodzeniami . Nieleczone , nadżerki stają się głębokimi owrzodzeniami , skutkując powstawaniem blizn i usztywnień jelita. W miarę postępu choroby zwężenie może narastać , ostatecznie doprowadzając do pełnej niedrożności . Głębokie owrzodzenia z kolei mogą przenosić się do innych pętli jelita oraz narządów sąsiadujących ( np. pęcherza moczowego czy jamy macicy ). Gdy w przebiegu choroby Leśniowskiego -Crohna dochodzi do zamknięcia światła jelita , trawiona żywność , płyny i gazy z żołądka i jelita cienkiego nie mogą przedostać się do okrężnicy. Pojawiają się objawy kliniczne niedrożności jelita cienkiego ,      w tym silne bóle brzucha , nudności wymioty oraz wzdęcia brzucha . 

Objawy pozajelitowe w nieswoistych chorobach zapalnych jelit.                                            W NChZJ zaobserwować można również powikłania pozajelitowe dotyczące : skóry , stawów, kręgosłupa , oczu , wątroby , dróg żółciowych oraz innych narządów i układów. Najbardziej charakterystyczne objawy pojawiają się przeważnie w zaostrzeniu choroby i obejmują:           *rumień guzowaty lub zgorzelinowe zapalenie skóry ,                                                        *zapalenie błony naczyniowej oka , zapalenie twardówki ,                                                 *obwodowe zapalenie stawów - może powodować ból, obrzęk i sztywność stawów kończyn,   * osiowe zapalenie stawów ( zapalenie stawów krzyżowo - biodrowych ) i stawów kręgosłupa ( zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa )- może powodować ból i sztywność kręgosłupa .

Poza tym mogą wystąpić :                                                                                                   * zapalenie wątroby lub dróg żółciowych ,                                                                          *  pierwotne stwardniające  zapalenie dróg żółciowych - powoduje odcinkowe zwężenie dróg żółciowych zewnątrz wątrobowych i może prowadzić do żółtaczki , nawracających infekcji bakteryjnych oraz marskości wątroby z jej niewydolnością,                                                     *  osteoporoza ( utrata masy kostnej ) ,                                                                               *  kamica nerkowa ,                                                                                                            *  zwiększona skłonność  do nadkrzepliwości.

Produkty nasilające objawy nieswoistych chorób zapalnych jelit:                                            *ciemne pieczywo i mąka razowa ,                                                                                       * grube kasze ,                                                                                                                   *  mleko i przetwory mleczne ,                                                                                             *  rośliny strączkowe i warzywa kapustne ,                                                                          * orzechy ,                                                                                                                          *  grzyby ,                                                                                                                           *  ostre przyprawy ,                                                                                                            *  potrawy smażone ,                                                                                                           * tłuste mięsa i ryby ,                                                                                                         * napoje gazowane ,                                                                                                           *  alkohol . 

Produkty spożywcze zalecane w fazie zaostrzenia się choroby:                                                * jasne pieczywo ,                                                                                                                 *  inne produkty zawierające jasną mąkę ,                                                                            * ziemniaki ,                                                                                                                         * warzywa i owoce ubogie w błonnik .