Żywienie w cukrzycy

 

Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią ( podwyższonym stężeniem glukozy we krwi) wynikająca z defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez komórki trzustki . Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem , zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów , szczególnie oczu , nerek , nerwów , serca i naczyń krwionośnych . Ze względu na przyczynę i przebieg choroby można wyróżnić cukrzycę tupu 1, typu 2, cukrzycę ciężarnych oraz inne typy cukrzycy. 

Ogólne zalecenia dietetyczne w cukrzycy 

Celem leczenia żywieniowego i terapii cukrzycy jest uzyskanie optymalnej kontroli glikemii oraz redukcja ryzyka rozwoju ostrych i przewlekłych powikłań cukrzycy. Odpowiednio skomponowany jadłospis powinien korzystnie wpływać na masę ciała , gospodarkę lipidową oraz ciśnienie tętnicze. Edukacja dietetyczna pacjenta z cukrzycą obejmuje :                           * wyliczenie indywidualnego zapotrzebowania energetycznego ,                                            * ustalenie liczby posiłków oraz ich właściwego rozkładu w ciągu dnia ,                                 * wskazanie zalecanych produktów w celu zaopatrzenia organizmu we wszystkie składniki odżywcze oraz uzyskania prawidłowej glikemii poposiłkowej z uwzględnieniem preferencji żywieniowych pacjenta ,                                                                                                      * wskazanie produktów , które należy ograniczyć .                                                                 

Udział składników pokarmowych w diecie pacjenta z cukrzycą

Węglowodany                                                                                                                       - w diecie chorych na cukrzycę ze względu na brak wystarczających danych nie ma jednej , optymalnej ilości zalecanych węglowodanów ,                                                                        - można przyjąć 45-procentowy udział węglowodanów w dziennej wartości energetycznej .      - węglowodany powinny głównie pochodzić z pełnoziarnistych produktów zbożowych , zwłaszcza o niskim IG ( poniżej 55 ) ,                                                                                   - zaleca się ograniczenie węglowodanów prostych ,                                                               - korzystną substancją słodzącą w cukrzycy jest stewia,                                                        - ilość fruktozy w ciągu dnia nie powinna przekroczyć 50 g ,                                                  - błonnik pokarmowy zalecany jest w ilości 25-50 g/24 h lub 15-25 g/1000 kcal, 

Białka                                                                                                                                  - udział energii z białka powinien wynosić 15-20 % (1-1,5g/kg m.c./24 h) . W przypadku zastosowania niskoenergetycznej diety u otyłego pacjenta z cukrzycą typu 2 można zwiększyć udział energii z białka do 20-30 %. Natomiast u chorych z przewlekłą chorobą nerek podaż białka powinna wynosić 0,8-1g/kg m.c./ 24 h.                                      

Tłuszcze                                                                                                                                - udział tłuszczu w diecie powinien być taki jak w diecie u osób zdrowych i może się wahać od 25 do 40 % wartości energetycznej diety .                                                                              - nasycone kwasy tłuszczowe zaleca się w ilości mniejszej niż 10 % wartości energetycznej diety . W przypadku podwyższonego stężenia cholesterolu frakcji LDL do wartości 100 mg/dl (2,6 mmol/l) lub wyższych powinny stanowić mniej niż 7 % .                                                 - jednonienasycone kwasy tłuszczowe powinny stanowić do 20 % dziennej wartości energetycznej diety ,                                                                                                             - wielonienasycone kwasy tłuszczowe zaleca się w ilości 6-10 % wartości energetycznej diety,                                                                                                                                   - ilość cholesterolu w diecie powinna być mniejsza niż 300 mg/24 h ( natomiast przy podwyższonym cholesterolu frakcji LDL powyżej 100 mg/ dl mniejsza niż 200 mg/24 h).          - ogranicza się spożywanie izomerów trans kwasów tłuszczowych ,                                         - w przypadku pacjentów z hipercholesterolemią korzystne może być wprowadzenie do diety żywności zawierającej sterole/stanole  roślinne w ilości 2-3 g/24 h .

Witaminy i mikroelementy                                                                                                    - suplementacja wskazana tylko gdy występują niedobory ,                                                    - wyjątek stanowi witamina D3 oraz kwas foliowy .

Alkohol                                                                                                                                 - nie należy spożywać alkoholu w cukrzycy z uwagi na ryzyko wystąpienia niedocukrzenia ,   

Sól kuchenna                                                                                                                        - spożycie soli nie powinno przekraczać 5g/24 h.