Cukrzyca typu 1

  

 Cukrzyca typu 1 jest chorobą autoimmunologiczną dotykającą zazwyczaj osoby młode , młodzież i dzieci. Może także ujawnić się w wieku dojrzałym . Leczeniem z wyboru u pacjentów z cukrzycą typu 1 jest metoda intensywnej czynnościowej insulinoterapii. Model czynnościowej insulinoterapii naśladuje prawidłową czynność wydzielniczą trzustki. Stosowana 1-2 razy na dobę insulina bazalna pod postacią insuliny o pośrednim czasie działania lub analogu długo działającego gwarantuje podstawowe stężenie insuliny między posiłkami zapewniające prawidłowe funkcjonowanie procesów komórkowych. Dodatkowo do posiłków stosuje się insulinę krótko działającą lub analogi insuliny szybko działające. 

Coraz bardziej dostępną metodą leczenia głównie pacjentów z cukrzycą typu 1 jest zastosowanie osobistych pomp insulinowych . Polega to na zastosowaniu ciągłego podskórnego wlewu analogu szybko działającego zapewniającego podstawowe przemiany metaboliczne, a przy dostarczaniu węglowodanów podczas posiłków stosuje się dodatkowe bolusy insuliny.

Istotą leczenia cukrzycy typu 1 jest jednak uzyskanie optymalnych wartości glikemii poposiłkowej oraz między poszczególnymi posiłkami. Ponadto coraz częściej podkreśla się rolę zmienności glikemii jako istotnego parametru w zapobieganiu przewlekłym powikłaniom cukrzycy.

Zalecenia żywieniowe u pacjentów z cukrzycą typu 1 

W cukrzycy typu 1 zalecenia żywieniowe nie odbiegają od zasad żywienia zdrowego człowieka, czyli zalecane jest żywienie zbilansowane , urozmaicone ,dostosowane do wieku , płci , rozmiarów ciała , aktywności fizycznej i stanu zdrowia chorego. Ważne jest zapewnienie pacjentowi możliwie wysokiego komfortu życia oraz utrzymania aktywności fizycznej , społecznej i zawodowej. Prawidłowo zbilansowana dieta jest istotnym czynnikiem profilaktyki makro- i mikronaczyniowych powikłań cukrzycy. Pacjent z cukrzycą typu 1 z reguły nie ma nadwagi bądź otyłości , dlatego nie zachodzi konieczność stosowania restrykcji kalorycznych w celu redukcji masy ciała. Ważna jest odpowiednia podaż i rodzaj spożytych węglowodanów.

Indeks glikemiczny (IG) określany jest jako pole pod krzywą glikemiczną po podaniu porcji produktu spożywczego zawierającego 50 g węglowodanów przyswajalnych w porównaniu        z analogicznym polem po podaniu tej samej ilości węglowodanów z produktu standardowego (glukozy).Produkty o wysokim indeksie glikemicznym (IG>70 ) powodują szybki wzrost glikemii poposiłkowej , a następnie szybki jej spadek . Wahania glikemii po spożyciu tego rodzaju produktów mogą przyspieszać pojawienie się powikłań cukrzycy. Dlatego ważne jest komponowanie posiłków w których skład wchodzą produkty o niskim (<55) i średnim (55-70) IG. Podstawą diety o niskim IG są nieprzetworzone , surowe warzywa i owoce , niskotłuszczowe produkty mleczne , nasiona roślin strączkowych i orzechy. Pacjent z cukrzycą nie musi znać wartości IG poszczególnych produktów , ważne jest natomiast zrozumienie zarówno wpływu IG na wartość glikemii poposiłkowej , jak i czynników wpływających na IG danej potrawy . Zalicza się do nich:                                                                                       - zawartość i wzajemne proporcje glukozy , fruktozy , sacharozy ,laktozy i skrobi ;                 - rodzaj skrobi ;                                                                                                                   - zawartość błonnika w produktach spożywczych;                                                                 - sposób przetworzenia produktu spożywczego;                                                                     - stopień rozdrobnienia produktu spożywczego;                                                                     - dojrzewanie i przechowywanie owoców i warzyw ;                                                              - obecność białka i tłuszczu w posiłku;                                                                                   - substancje antyodżywcze;                                                                                                  - zawartość kwasów organicznych;                                                                                        - tempo spożywania potraw i pora posiłku.

Zasady żywieniowe przy podejmowaniu wysiłku fizycznego w cukrzycy

Utrzymywanie prawidłowych wartości glikemii podczas treningu sportowego u osoby z cukrzycą typu 1 nie jest łatwe i wymaga odpowiedniej interwencji z zależności od intensywności i długości wysiłku, indywidualnej insulinowrażliwości oraz depozytu insuliny w tkance podskórnej . Jednym z głównych zagrożeń wynikających z uprawiania sportu przez osoby chorujące na cukrzycę jest ryzyko pojawienia się niedocukrzenia. Hipoglikemia podczas wysiłku fizycznego w cukrzycy jest wynikiem braku regulacji stężeń insuliny przez trzustkę oraz niewystarczającej odpowiedzi hormonów kontrregulujących na podejmowany wysiłek . Interwencja dietetyczna w czasie okołowysiłkowym powinna zabezpieczać prawidłowe stężenie glukozy we krwi ,w celu redukcji ryzyka wystąpienia zarówno hipo-, jak i hiperglikemii. 

Ogólne rekomendacje żywieniowe dotyczące zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze aktywnych fizycznie osób z cukrzycą nie odbiegają od zasad żywieniowych ogólnej populacji osób o wysokiej aktywności fizycznej . 

Pacjent z cukrzycą typu 1 powinien pamiętać ,aby nie podejmować aktywności fizycznej w przypadku glikemii większej niż 250 mg/dl przy obecnych ciałach ketonowych w moczu. Prawidłowa wartość glikemii do podjęcia dłuższego wysiłku o charakterze tlenowym powinna mieścić się w granicach 140-180 mg/dl.